sterker met meer spieren en spierkracht

Wat zijn de fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen in de sport?

05 april 2017

Het is geen geheim dat mannen en vrouwen van elkaar verschillen en dat komt onder meer tot uiting in veel sporttakken. Dit ziet men vooral terug in sporten waarin veel fysieke kracht gevraagd wordt. Ligt de verklaring hiervoor in de aangeboren verschillen zoals de hormonen en de genen? Bovendien is het vrouwelijk geslacht vatbaarder voor bepaalde blessures. Tijd om deze vragen en feiten verder te ontrafelen.

Biologische verschillen

Kunnen we het verschil in sportprestaties verder onderbouwen vanuit onze biologische verschillen? Mannen bezitten over het algemeen genomen meer fysieke kracht en het vrouwelijk geslacht beschikt over een betere stabiliteit en mobiliteit (lees: leniger).

 

Uiteraard wordt hier gesproken over de gemiddelde mens en zijn er uitzonderingen op de regel. En aangezien de gemiddelde mens niet bestaat kun je deze scheiding tussen de seksen alleen theoretisch bevestigen. In de praktijk zijn er namelijk genoeg vrouwen die bijvoorbeeld groter zijn dan ik, of in potentie meer uithoudingsvermogen hebben. Onderstaand de belangrijkste verschillen samengevat:

 

  • De absolute spierkracht van een man is ongeveer 30% groter dan die van een vrouw. Dit verschil zit vooral in het bovenlichaam (40-60%) en is in mindere mate in de onderste ledematen (25-30%) waargenomen.
  • Zowel het anaerobe als het aerobe energiesysteem van een vrouw is over het algemeen niet opgewassen tegen die van een man.
  • Vrouwen beschikken over meer vetweefsel. Dit voordeel kunnen ze vooral in het water uitbuiten aangezien ze dan meer drijfvermogen hebben en daardoor minder energie verbruiken dan mannen.
  • De hoeveelheid vet heeft nog een ander voordeel: vrouwen hebben meer vet te verbranden waardoor de totale verbrandingscapaciteit toeneemt. Vanwege dit voordeel kunnen vrouwen vooral in duursporten de verschillen met mannen verkleinen. In duursporten doet men namelijk meer een beroep op vetten dan in krachtsporten.
  • De VO2max (maximale zuurstofopname) is bij mannen ongeveer 18% groter dan het vrouwelijk geslacht. Dit is toe te schrijven aan een groter hartvolume en de lichaamssamenstelling (mannelijk geslacht relatief meer spiermassa, waardoor de spieren meer zuurstof kunnen opnemen).
  • Het verschil in sportprestaties is ook te verklaren aan de hand van lengte en het gewicht van de botten, organen en spieren. Mannen zijn robuuster waardoor ze meer kracht kunnen ontwikkelen. Op professioneel niveau zijn de verschillen kleiner en kan het gat tot wel 8% gedicht worden.

 

fysieke verschillen

 

Hormonen

Het hormoon testosteron stelt mannen in staat om grotere spieren te ontwikkelen. Daarnaast hebben mannen een grotere hoeveelheid type II spiervezels. Hierdoor kunnen ze meer kracht en snelheid genereren dan vrouwen. Testosteron vergroot bovendien de hoeveelheid rode bloedcellen, waardoor ze meer zuurstof kunnen absorberen en het uithoudingsvermogen kunnen vergroten.

 

Mannen kunnen dwepen met hun testosteron, maar dames daarentegen beschikken over meer oestrogeen. Met dit hormoon kan een vrouw meer vet aan zich binden. In duursporten heeft dit als voordeel dat ze meer en langer energie kunnen putten uit hun vetvoorraad. Daarom is het prestatiegat tussen de seksen op een marathon aanzienlijk kleiner dan bijvoorbeeld in het gewichtheffen.

Motoriek

Het contrast tussen de seksen gaat verder dan alleen maar kracht en snelheid. Ook op het gebied van de motoriek zijn er tegenstellingen. De motorieke vaardigheid verwijst naar de hersen-lichaam coördinatie. Hierin kun je onderscheid maken tussen de grove en fijne motoriek.

 

Onder grove motoriek verstaat men grote bewegingen die vooral de grote spiergroepen aan het werk zetten zoals bij het hardlopen en springen. Het verschil in de grove motoriek tussen de seksen is vergelijkbaar met het fysieke contrast. Als we de fijne motorische vaardigheden onder de loep nemen dan zien we dat het vrouwelijk geslacht op dat gebied beter is ontwikkelt. Niet alleen in fysiek opzicht zijn er tussen dames en mannen verschillen:

 

Blessures

Het mag voor iedereen duidelijk zijn dat moeder natuur vrouwen een andere lichaamsvorm heeft toegekend dan mannen. De verschillen tussen beide seksen hebben uiteindelijk invloed op de bewegingspatronen en de spieractiviteit. Maakt dit een vrouw ook per definitie blessuregevoeliger?

 

Wiegende heupen zet menig man in vuur en vlam. Vrouwen doen dat vooral tijdens hun vruchtbare periode, maar niet opzettelijk. Wetenschappelijk onderzoek heeft namelijk aangetoond dat vrouwen andere bewegingspatronen hebben dan mannen. Dit komt omdat de heupen en het bekken van een vrouw breder en flexibeler is en daarnaast staat het bekken meer naar voren gekanteld.

 

De stand van het bekken heeft ook zijn weerslag op de rest van de keten zoals de knie en het enkelgewricht. Naast dat de bekkenstand relatief voor meer druk op de gewrichten kan geven zijn de gewrichten van een vrouw ook vatbaarder voor blessures vanwege de flexibiliteit in de passieve structuren (gewrichtsbanden en kapsels) die het gewricht steun geeft. Dit geldt niet alleen voor het kniegewricht.

 

Deze feiten komen vooral tot uiting in het risico op letsel aan de voorste kruisband en de ondersteunende kniebanden. Vrouwen kunnen het risico op een dergelijke blessure minimaliseren met specifieke training dat gericht is op zowel de coördinatie als kracht.

Bronvermelding:

 

Puts DA. (2010) Beauty and the Beast: Mechanisms of sexual selection in humans. Evolution and Human Behavior, 31, 157–175.

 

Lassek WD & Gaulin SJC. (2009) Costs and benefits of fat-free muscle mass in men: Relationship to mating success, dietary requirements, and natural immunity. Evolution and Human Behavior, 30, 322−328.

 

Seiler S et al. (2007) The fall and rise of the gender difference in elite anaerobic performance 1952-2006. Medicine and Science in Sports and Exercise, 39(3):534−540.

 

Cheuvront SN et al. (2005) Running performance differences between men and women: An update. Sports Medicine, 35(12):1017−1024.

 

Clinical Biomechanis 2010 Gender Differences in lower extremity mechanics during running

 

American Journal of Sports Medicine 2009 Biomechanical Measures of Neuromuscular Control and Valgus Loading of the Knee Predict Anterior Cruciate Ligament Injury

 

Orthopaedics 2010 Gender Differences in Patellofemoral Joint Biomechanics

 

J Appl Psychol. 1990 Feb;75(1):87-90. Marked sex differences on a fine motor skill task disappear when finger size is used as covariate. Peters M1, Servos P, Day R.