tips en gezond

Wat is het verband tussen artrose en sporten?

slijtage verminderen door voetbal en hardlopen

Artrose is wereldwijd de meest voorkomende chronische gewrichtsaandoening. Symptomen die het meest op de voorgrond staan zijn pijn, functieverlies en stijfheid. Naarmate je ouder wordt neemt de kans op artrose toe omdat het herstelvermogen van het lichaam afneemt. Het is overigens niet geheel terecht dat ouderdom met artrose wordt geassocieerd. Alhoewel artrose met name bij ouderen voorkomt is het geen typische ouderdomskwaal. Er is pas sprake van artrose indien de kenmerkende symptomen aanwezig zijn. Er zijn genoeg mensen waarbij er kraakbeenslijtage is waargenomen, zonder dat ze er last van hebben. In het verdere verloop van het artikel gaan we in op de vraag wat de relatie is tussen sporten en artrose.

Wat is de invloed van sporten en bewegen op het kraakbeen?

Kraakbeen is een belangrijk onderdeel van het menselijk lichaam. Het gewrichtskraakbeen is vervormbaar en heeft een glad oppervlak. Het is erop gebouwd om snelle bewegingen in het gewricht toe te laten. Voldoende beweging helpt om het gewrichtskraakbeen in conditie te houden. Wanneer het kraakbeen te weinig belast wordt dan verzwakt het weefsel en verliest het zijn functie. Dit heeft als gevolg dat het gewrichtskraakbeen sneller zal slijten. Bovendien draagt voldoende beweging bij aan het versterken van de omringende spieren waardoor je meer controle over het gewricht krijgt en de druk in het gewricht niet al te grote vormen aanneemt. Dit kan uiteindelijk het slijtageproces vertragen en daarmee mogelijke artrose voorkomen worden.

 

Mits je jonger bent dan dertig jaar dan is het lichaam in staat om de schade aan het gewrichtskraakbeen in beperkte mate te herstellen, maar daar zijn wel enkele voorwaarden aan verbonden. Hierbij kun je denken aan gedoseerd sporten en bewegen zonder piekbelasting, geen overgewicht en een gezond eetpatroon. Ook krachttraining kan hier een rol in spelen. Het is bewezen dat krachttraining voor iedere leeftijdsgroep een positieve invloed heeft op het gewrichtskraakbeen. Mensen met artrose hebben in het begin vaak al genoeg aan hun lichaamsgewicht. De oefeningen mogen gerust enigszins gevoelig zijn, maar bij pijn dien je de oefening aan te passen of te staken. Het kraakbeen wordt dikker op de plaatsen waar de meeste druk op wordt uitgeoefend. Door de uitgeoefende druk wordt het voor het kraakbeen eenvoudiger om voedingsstoffen te absorberen, waardoor het kraakbeen sterker wordt en het slijtageproces vertraagd of uitgesteld wordt. We hebben het vooral over het remmen van de slijtage in plaats van herstellen, omdat je ongeveer na je dertigste levensjaar meer afbraak dan opbouw van kraakbeencellen hebt.

Risicofactoren

  • Overbelasting (overmatig sporten of fysiek zwaar werk)
  • Overgewicht
  • Eerder opgelopen blessure (meniscusletsel of beenbreuk)
  • Standsafwijkingen
  • Instabiliteit
  • Afname lokale stofwisseling
  • Erfelijke aanleg
  • Leeftijd
  • Geslacht (vrouwen zijn hier gevoeliger voor)
  • Bewegingsarmoede

 

Welke sporten zijn geschikt en zijn er sporten die de kans op artrose vergroten?

Artrose kan diverse oorzaken hebben. Erfelijke aanleg kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je op jonge leeftijd al artrose ontwikkelt. Ook ouderdom verhoogd de kans daarop en bovendien kunnen traumatische letsels zoals meniscus- of kruisbandletsel het artroseproces versnellen. Deze blessures doen zich vooral voor in contactsporten met veel draaimomenten zoals in hockey of voetbal. Kraakbeenslijtage begint normaliter op latere leeftijd, maar als gevolg van traumatisch letsel is het mogelijk dat al op jonge leeftijd het slijtageproces wordt ingezet.

 

Er is onderzocht wat het effect is van hardlopen op de gewrichten. Tijdens het hardlopen komen er vele krachten vrij en dienen de knieën tot wel driemaal het lichaamsgewicht op te vangen. Aangezien (professionele) hardlopers veelvuldig de knieën belasten is er onderzocht of deze groep een verhoogde kans heeft op artrose. Een regelmatig gebruikte auto gaat immers toch ook korter mee dan een auto die minder kilometers op de teller heeft? Het menselijke lichaam kunnen we niet vergelijken met een auto. Sterker nog, door regelmatig het kniegewricht op gezonde wijze te belasten neemt de kwaliteit van het kraakbeen onder invloed van de druk en wrijving in het gewricht juist toe. Dit toont aan dat hardlopen geen verhoogde kans geeft op artrose en zelfs het vermogen heeft om het slijtageproces te remmen.

 

Het heupgewricht heeft daarentegen meer moeite om de kwaliteit van het kraakbeen te behouden. Er is aangetoond dat lange afstandslopers tweemaal zoveel kans hebben op het ontwikkelen van artrose dan mensen die hier vanaf zien. Wanneer je als recreant het aantal kilometers niet overdrijft en niet regelmatig deelneemt aan (halve) marathons dan is er geen reden om je zorgen te maken. Mensen met artrose zijn ongeschikt voor dergelijke duurinspanningen omdat de schokbelasting op de gewrichten te groot is. Ze doen er goed aan om bijvoorbeeld te gaan zwemmen, fietsen, wandelen of onder begeleiding te fitnessen.

Waarom hebben topsporters meer kans op slijtage dan recreanten?

Topsporters verleggen continu hun grenzen om te winnen. Ze zoeken graag de grenzen op van de fysieke mogelijkheden. Bij dreigende overbelasting of (verergering) blessure kan de medische staf wel een advies uitbrengen, maar de eindverantwoordelijkheid ligt bij de sporter zelf. Een sporter met fysieke klachten kan met een belangrijke wedstrijd of toernooi voor de boeg besluiten om de pijn te verbijten en/of voor pijnstilling te kiezen. Dit kan op termijn het herstel in de weg staan en zelfs nadelig uitpakken voor de rest van de sportcarrière. Het is soms maar de vraag of het verstandig is om de sporter de uiteindelijke beslissing te laten nemen wanneer er grote belangen zijn.

 

Atleten die met sporten hun brood moeten verdienen vragen op fysiek gebied het uiterste van het lichaam. Dit betekent ook dat de gewrichten het zwaar te verduren krijgen. Wanneer topsporters over hun fysieke grenzen gaan dan kunnen ze er zelfs na hun sportcarrière daar hinder van ondervinden. Volgens de huidige inzichten kan het oprekken van de fysieke grenzen schadelijk zijn voor de gewrichten en vergroot het de kans op artrose. Topsporters zullen hier eerder mee geconfronteerd worden dan recreanten omdat er een verschil is in de intensiteit van de trainingen, trainingsfrequentie en er grotere belangen in het spel zijn.

 

Bovendien wordt er in de topsport meestal naar de korte termijn gekeken en wordt er amper rekening mee gehouden of een besluit ook verstandig is voor na zijn carrière. Een topsporter wil na een blessure zo snel mogelijk weer zijn sport bedrijven en is er amper mee bezig hoe bijvoorbeeld zijn kniegewricht er van binnen uitziet als hij zijn middelbare leeftijd heeft bereikt.

Bronvermelding:

 

J Sci Med Sport. 2012 May 7.
Knee and ankle osteoarthritis in former elite soccer players: A systematic review of the recent literature.

 

Phys Ther Sport. 2009 Feb;10(1):25-9. Epub 2008 Dec 24

Comparison of hip joint range of motion in professional youth and senior team footballers with age-matched controls: an indication of early degenerative change?

 

Z Rheumatol. 2009 Dec;68(10):804-10.

Sports and osteoarthrosis

 

Phys Ther Sport. 2009 Feb;10(1):25-9. Epub 2008 Dec 24.

Comparison of hip joint range of motion in professional youth and senior team footballers with age-matched controls: an indication of early degenerative change?

 

Orthopade. 2006 Oct;35(10):1087-92.

[Is competitive running associated with osteoarthritis of the hip or the knee?

 

Am J Prev Med. 2008 Aug;35(2):133-8. Epub 2008 Jun 12.

Long distance running and knee osteoarthritis. A prospective study.

 

Scand J Med Sci Sports. 2006 Oct;16(5):329-33.

Knee injuries account for the sports-related increased risk of knee osteoarthritis.

 

Curr Opin Rheumatol. 2005 Mar;17(2):195-200.

Joint injury causes knee osteoarthritis in young adults.

 

Knee. 2009 Aug;16(4):239-44. Epub 2008 Dec 20.

Osteoarthritis in patients with anterior cruciate ligament rupture: a review of risk factors.

 

J Phys Act Health. 2009 Sep;6(5):638-43.

Early-onset arthritis in retired National Football League players.

 

Am J Sports Med. 2006 May;34(5):832-6. Epub 2006 Jan 25.

Volume changes in the menisci and articular cartilage of runners: an in vivo investigation based on 3-D magnetic resonance imaging.

 

Harefuah. 2008 Apr;147(4):315-9, 374.

The association between sports activity and knee osteoarthritis

 

Arthritis Rheum. 2007 Feb 15;57(1):6-12.

Effect of recreational physical activities on the development of knee osteoarthritis in older adults of different weights: the Framingham Study.