is het wel goed voor je en gevaarlijk

Is een marathon lopen goed voor je of is het juist slecht voor je gezondheid?

07 juli 2016

Hardlopen is hedendaags een van de meest populaire sportactiviteiten. Bij veel hardlopers staat het lopen van een marathon hoog op het wensenlijstje. Het is een onvergetelijke belevenis, maar je moet er wel veel voor doen en laten. Maar zijn al die trainingsuren het wel waard? Is deze forse inspanning wel goed voor je? Het is een interessante vraag wat de invloed van een marathon is op je gezondheid en in het bijzonder op het hart.

Zware duurinspanning en het hart

Vooral zeer omvangrijke en intensieve duursport zou na jarenlange training meer kans geven op ritmestoornissen van de rechterboezem van het hart. Hierdoor kan de hartfunctie (ernstig) geschaad worden. Het is al langer bekend dat de hartfunctie na een marathonloop verminderd is. Men noemt dat vermoeidheid van het hart. Dat wil zeggen dat het hart minder krachtig kan samentrekken waardoor het hartminuutvolume daalt.

 

Als je direct na een marathon bloed afneemt vinden we daarin allerlei enzymen afkomstig van het hart. Normaal kunnen deze niet door de celwand heen. Maar na een marathon is deze (tijdelijk) doorlaatbaar geworden. Ofwel de wand is beschadigd, er zitten als het ware kleine gaatjes in. Het kan zijn, dat dit een voorbode is van andere, meer ernstiger problemen in de hartspier. Als er sprake is van minieme hartschade, dan kan dat leiden tot ritmestoornissen en met een mogelijke dodelijke afloop.

 

Acute intense inspanning van meer dan 2 uur leidt tot functieverlies van het rechter hartdeel. Hoe langer de belastingsduur, des te groter zijn deze veranderingen. De meeste geconstateerde afwijkingen van de hartspier normaliseren na één week. Eens te meer blijkt, dat extreme duurinspanningen in een training gevolgd moeten worden door voldoende (relatieve) rust. Als deze ontbreekt, zou dit tot overbelasting van het rechterdeel van het hart kunnen leiden. Op zijn beurt heeft dit tot gevolg, dat de prikkelgeleiding gestoord wordt, wat tot een onregelmatige hartslag en boezemfibrilleren zou kunnen leiden.

Voor een gezond persoon is een marathon niet gevaarlijk

Wanneer je niet frequent zeer omvangrijke en intensieve trainingen en wedstrijden volgt en je bent een gezond persoon dan hoef je niet al te veel zorgen te maken of je gezondheid en de conditie van je hart een marathon toelaat. Voor veel recreanten is een marathon een eenmalige gebeurtenis en de mogelijke gevaren mogen een deelname niet in de weg staan. Het is niet gevaarlijk voor een goed getraind en gezond persoon. Een goede voorbereiding is essentieel en om met een gerust hart aan de start te verschijnen kan het verstandig zijn om een hartscreening te overwegen.

 

De gezondheidsrisico's heb je voor een groot deel ook zelf in de hand. Vergeet daarbij niet dat het hart ook een spier is wat overbelast kan raken. Wanneer je de hartspier regelmatig te intensief belast ontstaan er micro trauma's in de hartspier. Naast dat er een verdikking van de hartwanden ontstaat, worden ze ook stijver en vindt er meer kalkafzetting plaats. Met andere woorden: te intensief en overmatig hardlopen versnelt de veroudering van de hartspier.

 

Overtraining van de hartspier kan mede gevoed worden door een hartslagmeter. Veel hardlopers die met een hartslagmeter trainen gaan ervan uit dat zodra er onregelmatigheden ontstaan in je hartslag dat iedere hartslagmeter dat nauwkeurig zal aangeven. De praktijk wijst uit dat dit niet altijd waar is. Hartslagmeters en sporthorloges geven slechts een indicatie van je (hart)prestaties. Daarom zijn ze niet betrouwbaar in het detecteren van hartafwijkingen.

Vol vertrouwen aan de start met een hartscreening

In enkele landen is een hartscreening verplicht gesteld bij iedereen die aan wedstrijdsport doet. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal sterfgevallen drastisch is afgenomen. Wanneer je gaat rondvragen zijn er maar weinig hardlopers die een hartscreening hebben ondergaan. Er lopen dus nog aardig veel lopers met een hartafwijking rond zonder dat ze daar weet van hebben. Dit is vrij beangstigend. Een hartscreening van maar één uur kan het leven van een hardloper redden. Maar sommige professionals en topamateurs laten het nooit doen. En mensen die het verst en snelst lopen hebben juist de grootste kans op hartproblemen.

 

Het is bekend dat sporters die ongeveer anderhalve kilometer per week hardlopen ongeveer 7 jaar langer leven. Er zijn zelfs studies die beweren dat mensen die ruim 30 kilometer per week hardlopen het niet beter doen dan mensen die minder sporten. Of intensief sporten gezond is, is omstreden. Maar het is inmiddels wel duidelijk dat hartscreenings levens redt.

Het gevaar van pijnstillers

Er zijn ook hardlopers die overgevoelig zijn voor onderkoeling, uitdroging, inspanning, sportsupplementen en nog iets cruciaals: het veelgebruikte, en vrij te verkrijgen middel ibuprofen. Een pijnstiller lijkt vrij onschuldig, maar nu blijkt dat het gebruik van pijnstillers tijdens bijvoorbeeld een marathon schadelijk is en zelfs fataal kan zijn. Bij veel marathons slikt bijna de helft van de deelnemers pijnstillers. En minder pijn leidt uiteraard tot betere prestaties. Pijnstillers remmen een enzym. Het enzym zorgt voor de aanmaak van stofjes die de pijn veroorzaken.

 

Daarnaast hebben pijnstillers ook een negatieve invloed op de darmen. Bij een flinke inspanning of in een warme omgeving kunnen de darmen bacteriën of gifstoffen aan het bloed lekken. Dat kan leidden tot misselijkheid, buikkrampen en diarree en soms zelfs tot bloedvergiftiging, koorts of zelfs een ziekenhuisopname.

 

In het ergste geval treedt er een forse reactie op van het immuunsysteem die het lichaam schade toebrengt. Dit komt vrij zeldzaam voor en als het voorkomt dan gebeurt het meestal tijdens een intensieve inspanning. Tijdens de reactie staat het immuunsysteem op scherp omdat het aanvallen verwacht van mogelijke ziekteverwekkers. Dat zou kunnen leiden tot multi-orgaanfalen of zelfs de dood.

Bronvermelding:

 

La Gerche, A. et al. Exercise-induced right ventricular dysfunction and structural remodelling in endurance athletes. European Heart Journal 33: 998-1006, 2012

 

Calvo, N., Brugada, J., Sitges, M., Mont, L. Atrial fibrillation and atrial flutter in athletes.

 

Cardiovasc Ultrasound. 2015; 13: 13.Published online 2015 Mar 21. doi  

 

Cardiac and renal function in a large cohort of amateur marathon runnersBernd Hewing, Sebastian Schattke, Sebastian Spethmann, Wasiem Sanad, Sabrina Schroeckh, Ingolf Schimke, Fabian Halleck, Harm Peters, Lars Brechtel, Jürgen Lock, Gert Baumann, Henryk Dreger, Adrian C Borges, and Fabian Knebel Version 1. F1000Res. 2015; 4: 94.Published online 2015 Apr 20. doi

 

Sports cardiology: lessons from the past and perspectives for the futureRoman Leischika,1

 

GERELATEERDE BERICHTEN