ZOEK EEN SPORTMAATJE

Ik zoek
Leeftijd van tot

Man  Vrouw
 Beide

In een straal van 20km rond

uw postcode


MEEST GELEZEN ARTIKELEN
ONLINE SPORTWINKELS
Zalando - sportkleding en schoenen voor iedereen

Avantisport.nl - sportmerken voor lage prijzen

Futurumshop.nl - een genot voor duursporters

Plutosport.nl - grootste sportwinkel op internet

SportXL.nl - leverancier van topmerken

Aktiesport.nl - goedkope kleding en sportschoenen

Meer online sportwinkels.....

NIEUWSTE ARTIKELEN
SPORTBEGELEIDING

Lars Melk - conditietraining voor duursporters

Fit - effectief trainen, optimaal presteren

Tri-Experience - maakt sportieve ambities waar

3in1sports - stages in binnen- en buitenland

Trivelo - zwemmen, wielrennen en triathlon

Webtrainer - specialist in fietstraining

Inspanningstesten - conditietesten in Veenendaal

Contest - specialist in het testen en begeleiden

Meer sportbegeleiding.....

Foto van een zweepslag met behandeling symptomen en het herstel daarvan

De behandeling en het herstel van een zweepslag

Een zweepslag is een spierscheuring die zich voordoet in de kuitspier (triceps surae). Men ervaart een felle en plotselinge pijnscheut, vergelijkbaar met een letterlijke zweepslag. Deze spier is een verzamelnaam voor een groep spieren die zich aan de achterzijde van het onderbeen bevindt, te weten de plantaris, gastrocnemicus en de soleus. Alle zojuist genoemde spieren hechten aan de achillespees en hebben als functie om vanuit het enkelgewricht te strekken (plantairflexie) en ondersteuning te geven aan het kniegewricht.

Oorzaak van een zweepslag

De blessure ontstaat dikwijls tijdens het explosief en krachtig aanspannen van de kuitspieren. Een zweepslag doet zich het meest voor in de mediale (binnenzijde) kop van de gastrocnemicus. Deze kuitspier loopt over in de achillespees en wil daarom weleens onterecht als een achillespeesblessure bestempeld worden. De gastrocnemicus is een relatief kwetsbare spier omdat er vanuit drie (knie, enkel en subtalar) gewrichten spanning op deze spier wordt gebracht. Mechanisch gezien ontstaat de zweepslag op het moment dat de kuitspieren onder spanning op rek komen (excentrische contractie) met vrijwel volledige buiging (dorsaalflexie) in het enkelgewricht met extensie (strekking) vanuit het kniegewricht.


Een zweepslag komt naar verhouding voornamelijk voor bij sporters van middelbare leeftijd. Een mogelijke verklaring hiervoor is een afname van de flexibiliteit in de spier. Bovendien treden er met de jaren fysiologische veranderingen in een spier op. Een zweepslag komt vooral voor in sporten zoals voetbal, tennis, basketbal en hardlopen. In een vijfjarige studie naar blessures in de voetbalsport bleek dat van alle blessures slechts 3,6% een zweepslag te zijn.

Symptomen van een zweepslag

Bij een zweepslag voel je acute pijn in het getroffen gebied. De daarbij behorende symptomen zijn afhankelijk van de ernst van de spierscheuring. Bij een eerstegraads spierscheuring zal minder dan 5-10% van de spiervezels beschadigd zijn. Lichte belasting is nog wel mogelijk, maar sportbelasting is vrijwel uitgesloten. Daarentegen geeft een tweedegraads spierscheuring (10-50% beschadigd) al bij lichte belasting pijn. De spier is rekgevoelig en de spierkracht neemt af. 


Een derdegraads spierscheuring (50-100% beschadigd) geeft een felle pijn waarbij een knappend geluid waarneembaar is. Het gevolg is een aanzienlijke bloeduitstorting en een flinke zwelling. Bij het aanspannen van de spier bolt de spier eenzijdig op. Een operatieve ingreep is noodzakelijk.

Spierscheur in de plantaris, soleus of de gastrocnemicus?

De gastrocnemicus, plantaris en de soleus hebben afzonderlijke functies, maar delen ook enkelen. Dit bemoeilijkt het differentiëren (onderscheid maken) wat de kans op een onjuiste diagnose vergroot. Zonder een juiste diagnose is het vaststellen van een prognose en het opstellen van een behandelplan een vrij lastige opgave. De plaats van de pijn en enkele (kracht)testen geven informatie over de ernst van de blessure en vertellen je welke spier beschadigd is. Een fysiotherapeut of een sportarts zijn de aangewezen personen om een juiste diagnose te stellen en een behandelplan te ontwikkelen.

 

De musculus plantaris is een spier die over het kniegewricht loopt en zich ter hoogte van het hielbeen aan de achillespees hecht. Een zweepslag in deze spier is vrij zeldzaam. De plantaris is de meest diepgelegen kuitspier en wordt door zijn diepgelegen ligging soms ten onrechte als een spierscheur in de gastrocnemicus aangemerkt. Een MRI is de enige mogelijkheid om hier duidelijkheid over te verschaffen.


Een ruptuur (spierscheur) in de soleus komt daarentegen vaker voor en met name in het laterale (buitenzijde) deel van de spier. Dit in tegenstelling tot de gastrocnemicus, waar een blessure zich vooral in het mediale deel voordoet. Desondanks blijft de kans op een ruptuur vrij klein. Het feit dat de spier uitsluitend over het enkelgewricht loopt heeft daar invloed op. Over het algemeen zijn de klachten milder dan bij een zweepslag aan de gastrocnemicus. De klachten worden omschreven in termen als stijfheid en kramp.


Het dient te worden gezegd dat een gelijktijdige ruptuur aan zowel de soleus als de gastrocnemicus niet ongewoon is. Dit bemoeilijkt het vaststellen van een diagnose. Uit een studie blijkt dat naast elkaar aanwezige rupturen zich in 17% van alle zweepslagen voordoen.

Behandeling van een zweepslag

Een acurate diagnose en het vroegtijdig starten met de behandeling verkort de behandelduur en vermindert de beperking. Afhankelijk van de ernst van de zweepslag beslaat de revalidatie ongeveer twee tot drie maanden. Lichte dagelijkse bezigheden kunnen al vrij snel hervat worden, maar om op sportniveau terug te keren komt meer bij kijken en vereist een intensievere training en een langere behandelduur.


Pas op met het te snel hervatten van je sport! Dit resulteert hoogstwaarschijnlijk in nog meer spierschade en een langere behandelduur. De pijn die je bij dagelijkse bezigheden niet meer ervaart zegt immers niets over de belastbaarheid van de spieren op sportniveau! Lees in ons eerder verschenen artikel meer over de behandeling van een spierscheuring.


Pijnstillers helpen je om in de acute fase de pijn te bestrijden. Beperk het gebruik van pijnstillers tot enkele per dag aangezien het een bloedverdunnend effect heeft en de ruptuur anders onnodig bloed blijft verliezen. Zolang het blijft bloeden kan de wond niet goed gestelpt worden en loopt het genezingsproces vertraging op. Bovendien is in de acute fase van een zweepslag enige terughoudendheid gewenst met het gebruik van een warmtepakking en het ontvangen van een massage.

Bronvermelding:

 

Coughlin MJ, Mann RA, Saltzman CL. Surgery of the foot and ankle. 8. Philadelphia: Mosby; 2006.

 

DeLee JC, Drez D, Miller MD, editors. DeLee & Drez's orthopaedic sports medicine; principles and practice. 2. Philadelphia: Saunders; 2003.

 

Brukner P, Khan K. Clinical sports medicine. Revised 2nd ed. Australia: McGraw-Hill; 2002.

 

Armfield DR, Kim DH, Towers JD, Bradley JP, Robertson DD. Sports-related muscle injury in the lower extremity. Clin Sports Med. 2006;25:803–842. doi: 10.1016/j.csm.2006.06.011.

 

Simon RR, Sherman SC, Koenigsknecht SJ, editors. Emergency orthopedics: the extremities. New York: McGraw-Hill; 2006.

 

Lundgren JM, Davis BA. Endartery stenosis of the popliteal artery mimicking gastrocnemius strain: a case report. Arch Phys Med Rehabil. 2004;85(9):1548–1551.

 

Bojsen-Moller J, Hansen P, Aagaard P, Svantesson U, Kjaer M, Magnusson SP. Differential displacement of the human soleus and medial gastrocnemius aponeuroses during isometric plantar flexor contractions in vivo. J Appl Physiol. 2004;97:1908–1914.

 

Starkey D, Johnson G, editors. Athletic training and sports medicine. Sudbury: Jones and Bartlett Publishers; 2006.

 

Jarvinen TAH, et al. Muscle injuries: biology and treatment. Am J Sports Med. 2005;33:745–764. doi: 10.1177/0363546505274714.