Behandeling van een Verstuikte of Verzwikte enkel

Symptomen en gevolgen van een verstuikte enkel

Na een verzwikte enkel ontstaat er een zwelling aan de binnen- of buitenzijde van de enkel. In veruit de meeste situaties betreft het de buitenzijde. De zwelling ontstaat doordat tal van structuren rondom het enkelgewricht uitrekken. Hierbij kun je denken aan het gewrichtskapsel, bloedvaten, spieren en pezen en niet te vergeten de enkelbanden. Enkelbanden hebben als doel om alle botdelen rondom het enkelgewricht bij elkaar te houden.

Als gevolg van de zwelling ontstaat er een bewegingsbeperking en zijn bepaalde bewegingen pijnlijk. Bij een fors verstuikte enkel blijft het vaak niet bij het uitrekken van de zojuist genoemde structuren. Het is mogelijk dat de enkelbanden zijn ingescheurd of zelfs afgescheurd. Bovendien kunnen er avulsiefracturen (afscheuren van een stuk bot) en een scheefstand van het kuitbeen ontstaan.

Er zijn sporters die na een verstuikte enkel nog lange tijd last blijven houden. Maanden of zelfs jaren later kan er een blijvende bewegingsbeperking in het enkelgewricht aan het licht komen. De klachten worden verklaard door mogelijk los liggend botweefsel en/of kraakbeen. Ook botwoekering rondom de randen van het enkelgewricht kunnen de klachten veroorzaken. De term ‘voetbalenkel’ is hiervoor een veel gebruikte term aangezien deze klachten vooral bij voetballers voorkomen. Op een MRI zijn deze vormen van gewrichtsschade goed zichtbaar.

Risicofactoren op een verzwikte enkel

• Een wedstrijd geeft een grotere kans op een verzwikte enkel dan een training;
• Jonge mannen hebben driemaal zoveel kans op een verstuikte enkel dan vrouwen;
• Vrouwen ouder dan 30 jaar lopen op hun beurt weer meer risico dan mannen van dezelfde leeftijdsgroep;
• Des te hoger het sportniveau, des te groter de kans op een enkelverstuiking;
• Overgewicht bij mannen;
• Lange mannen;
• Bovengemiddeld atletische mannen;
• Sporten op verharde ondergronden.

Behandeling van een verstuikte enkel

Na de enkelverzwikking zal de zwelling niet lang op zich laten wachten. Rondom de zwelling gaan ijzen geeft verlichting. Niet langer dan 20 min. per keer. Onderzoek heeft aangetoond dat ijzen niet zorgt voor een versnelt herstel. Het dient hoogstens voor het comfort en als pijnbestrijding. 48 uur na het trauma heeft ijzen geen toegevoegde waarde meer op de behandeling. De eerste drie dagen zal je de enkel rust moeten geven. Dit kun je laten doen door je enkel te laten tapen en het been hoog te houden (elevatie).

De vierde dag mag je de enkel alweer wat meer belasten. Lopen, fietsen en lichte (balans)oefeningen behoren tot de mogelijkheden. Na de derde week laat de enkel het toe om de enkel zwaarder te belasten. Dynamische oefeningen zoals sprongvormen zijn hier een voorbeeld van. Afhankelijk van de ernst van de klacht kun je na ongeveer vier weken je training weer rustig hervatten en na zes weken weer wedstrijden spelen.

Het voorkomen van een verzwikte enkel

Verlengde enkelbanden zullen nooit meer in de oorspronkelijk vorm terugkeren. Na het uitrekken blijven ze in de verlengde positie. Dit betekent dat er na het herstel meer bewegelijkheid in het enkelgewricht aanwezig is. Dit kan de enkel instabiel maken waardoor de kans op wederom een verstuikte enkel toeneemt.

Balansoefeningen zijn goede oefeningen om meer controle over de enkels te verkrijgen en om recidiverende klachten te voorkomen. In een periode van zes weken op regelmatige basis balansoefeningen doen geeft een fors verminderde kans op (opnieuw) een verzwikte enkel.

In het voorkomen en het behandelen van een verstuikte enkel is een belangrijke rol weggelegd voor de enkelbrace en de tape. Beide doen niet veel voor elkaar onder. Voor chronische enkelklachten is het aan te raden om de tape of enkelbrace alleen tijdens het sporten te gebruiken, anders maak je de enkel lui wat op termijn juist een averechts effect oplevert.