Informatie over het metabolisme

Rond middelbare leeftijd verschijnen de klachten. Broeken die niet meer passen en wijzers op de weegschaal die onaangenaam hoge getallen aangeven. Veel mensen schrijven deze gewichtstoename toe aan hun leeftijd en de vertraagde stofwisseling die hier volgens hen mee gepaard gaat. De waarheid blijkt echter minder eenduidig en simpel.

Hoewel ons lichaam wel degelijk verandert met het vorderen van de leeftijd en de stofwisseling hier onderdeel van uitmaakt, blijken we zelf nog altijd de sleutel te bezitten om deze vertraging tegen te gaan. Het is namelijk het stofwisselingssysteem dat verantwoordelijk is voor de verbranding van calorieën, een proces dat wij allemaal graag in de hand hebben. Dit systeem blijkt te bestaan uit drie onderdelen. Als eerste bestaat er de ruststofwisseling, het tweede onderdeel betreft het zogenaamde ‘thermogeen effect’ van de voeding en het laatste onderdeel is de fysieke activiteit. Alle onderdelen zullen hier kort worden behandeld, maar alvast verklapt kan worden dat het laatste onderdeel ons de meeste controle geeft op het systeem.

Ruststofwisseling (ook wel Resting Metabolic Rate, of RMR)

Dit is de energie die wij ten tijden van rust gebruiken om basale lichaamsfuncties uit te voeren, zoals ademen en slapen. Bij de meeste mensen betreft dit onderdeel ongeveer 60 tot 70 % van het totale energieverbruik per dag. De RMR wordt voornamelijk bepaald door de hoeveelheid lichaamsspieren die een persoon heeft. Spieren zijn namelijk het actieve stofwisselingsweefsel van het lichaam. Over het algemeen hebben mensen dezelfde stofwisselingsactiviteit per hoeveelheid lichaamsgewicht. Alleen tussen mannen en vrouwen blijkt een wezenlijk verschil te bestaan. Vrouwen hebben namelijk in vergelijking met mannen over het algemeen meer lichaamsvet in verhouding tot hun spierweefsel. Hierdoor is hun stofwisselingssnelheid gemiddeld 5 tot 10 % lager dan van hun mannelijke collega’s van dezelfde leeftijd en met hetzelfde gewicht.

Dit betekent dus, hoe oneerlijk het ook klinkt, dat een man al zittend op de bank gemiddeld meer calorieën verbruikt dan zijn vrouw die naast hem zit! De RMR daalt vanaf ons 30ste levensjaar gemiddeld 2 tot 3 % per decennium. Dit is een direct resultaat van het verlies aan spierweefsel dat meestal gepaard gaat met het ouder worden. Gelukkig kunnen we dit verlies tegengaan door regelmatig aan krachttraining te doen, waarmee we onze spierkracht op pijl kunnen houden.

Thermogeen effect van de voeding (ook wel Thermic Effect of Food, of TEF)

Dit onderdeel betreft de energie die wij gebruiken om ons voedsel te verteren, te absorberen en om te zetten in energie. Voor die activiteiten zijn ook calorieën nodig. Het TEF betreft een relatief klein gedeelte van onze totale stofwisseling. Slechts 10% wordt door dit proces gebruikt voor de verbranding van calorieën, ofwel ongeveer 10 calorieën van een 100 calorieën tellende snack.

Fysieke activiteit

Dit onderdeel vormt, zoals eerder gezegd, de grootste controlefactor op ons stofwisselingssysteem. Beweging zorgt ervoor dat het energieverbruik toeneemt en de verbranding van calorieën wordt gestimuleerd. Het is echter ook het onderdeel dat als eerste minder wordt bij het ouder worden, aangezien de 30 minuten bewegen per dag er nogal eens bij inschieten.

De moderne wereld vol computers, liften en roltrappen lijkt het nakomen van deze beweegnorm niet ten goede te komen. En dit terwijl wat vaker opstaan van je bureaustoel, het inlassen van een dagelijkse lunchwandeling of het fietsen naar je werk dit onderdeel van het stofwisselingssysteem al aanzienlijk kan opschroeven! De boodschap lijkt dus duidelijk. Aangezien de tijd maar doortikt en je leeftijd dus ook, zullen we energie moeten steken in het onderdeel van het stofwisselingssysteem waar we wel controle op kunnen uitvoeren.

Door regelmatig aan beweging te doen, zowel krachttraining als duurtraining, zal je stofwisselingsysteem jong blijven en je calorieverbranding op een gezond pijl blijven. Dus weet je van jezelf dat je je Bourgondische liefde voor goed eten niet kan opgeven of dat glas wijn of chocolade-toetje toch niet kan laten staan?! Dan zul je, wil je niet verder in gewicht toenemen, je stofwisselingsysteem een handje moeten helpen door dagelijks een avondwandeling te maken of wat extra uurtjes in de sportschool door te brengen. Wat lijkt het toch simpel....